De Nederlandse overheid heeft de uitvoeringswet voor de Europese AI-verordening opengesteld voor publieke reacties. Voor MKB-ondernemers die AI gebruiken of aanbieden in hun bedrijf is dit direct relevant, want deze wet bepaalt straks welke verplichtingen er gelden voor hun AI-toepassingen. In dit artikel lees je wat de consultatie inhoudt, wat de wet voor jou betekent en hoe je jouw stem kunt laten horen voor 1 juni 2026.
Wat houdt de consultatie van de uitvoeringswet in
Op 22 april 2026 heeft de Nederlandse overheid de uitvoeringswet voor de EU AI-verordening gepubliceerd. Tegelijkertijd is de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de nationale implementatie. Via een internetconsultatie kunnen burgers, bedrijven en organisaties tot 1 juni 2026 reageren op de voorgestelde wettekst. Dit soort consultaties is een vast onderdeel van het Nederlandse wetgevingsproces en biedt iedereen de mogelijkheid om schriftelijk commentaar te geven op nieuwe regelgeving voordat die definitief wordt vastgesteld.
De uitvoeringswet is nodig omdat de Europese AI-verordening, ook wel de EU AI Act genoemd, op Europees niveau regels stelt maar ruimte laat aan lidstaten om een aantal zaken nationaal in te vullen. Denk daarbij aan de aanwijzing van toezichthoudende instanties, sanctieprocedures en de precieze uitvoering van handhaving. Nederland werkt deze nationale invulling nu uit in de uitvoeringswet. Wie die wet vormt, bepaalt in de praktijk hoe streng of soepel de regels voor Nederlandse bedrijven uitvallen.
De consultatie richt zich op iedereen die met AI werkt of te maken krijgt, van grote technologiebedrijven tot kleine ondernemers die een AI-tool gebruiken voor hun administratie of klantenservice. Reacties kunnen worden ingediend via de consultatiepagina op Rijksoverheid.nl. Bekijk de aankondiging op Rijksoverheid.nl
De EU AI Act als achtergrond van de uitvoeringswet
De EU AI Act is de Europese wet die AI-systemen indeelt op basis van risico. Systemen met een hoog risico, zoals AI die wordt gebruikt bij het beoordelen van kredietaanvragen, het selecteren van sollicitanten of het nemen van beslissingen in de gezondheidszorg, krijgen de zwaarste verplichtingen opgelegd. Denk aan documentatieplichten, menselijk toezicht en transparantie-eisen. Systemen met een laag of minimaal risico, zoals een AI-chatbot voor algemene vragen of een aanbevelingsalgoritme voor producten, vallen onder lichtere of geen verplichtingen.
De AI Act is op 1 augustus 2024 in werking getreden en wordt stapsgewijs van toepassing. Sommige onderdelen, zoals het verbod op bepaalde toepassingen zoals sociale scoring door overheden, golden al per februari 2025. De regels voor aanbieders van AI-systemen met een hoog risico worden van toepassing per augustus 2026. De nationale uitvoeringswet vult aan hoe Nederland dit toezicht organiseert. In andere EU-landen, zoals Duitsland en Frankrijk, lopen vergelijkbare implementatietrajecten, maar de nationale invulling verschilt per land. Voor Nederlandse bedrijven die ook in andere EU-landen actief zijn, is het dus ook relevant om de implementatie in die landen te volgen.
“We willen dat Nederland een duidelijk en werkbaar kader krijgt voor de inzet van AI, zodat bedrijven weten waar ze aan toe zijn en tegelijkertijd de bescherming van burgers gewaarborgd blijft.”Staatssecretaris Alexandra van Huffelen, Digitalisering, Digitale Overheid, april 2026
Hoe en wanneer kun je reageren op de consultatie
De internetconsultatie staat open tot en met 1 juni 2026. Reageren is gratis en kan via de officiële consultatiepagina op Rijksoverheid.nl. Je hoeft geen jurist te zijn om een reactie in te dienen. Het gaat erom dat je aangeeft welke gevolgen de voorgestelde regels hebben voor jouw bedrijfspraktijk, welke onduidelijkheden je ziet of welke aanpassingen jij zinvol vindt.
Voor MKB-ondernemers die AI gebruiken als hulpmiddel bij hun dagelijkse werkzaamheden, maar die zelf geen AI-systemen ontwikkelen of op de markt brengen, geldt dat zij in de meeste gevallen als gebruiker worden aangemerkt. Dat heeft andere verplichtingen dan die voor aanbieders. Toch is het de moeite waard om te reageren, zeker als je vindt dat de verplichtingen voor gebruikers te zwaar of juist te vaag zijn beschreven in de huidige wettekst. De overheid heeft expliciet aangegeven ook reacties van het bedrijfsleven te willen ontvangen.
- Wet Uitvoeringswet AI-verordening (nationale implementatie EU AI Act)
- Consultatie open tot 1 juni 2026
- Reageren via Rijksoverheid.nl, internetconsultatie
- Toezichthouder Nog aan te wijzen via uitvoeringswet, naar verwachting de Autoriteit Persoonsgegevens en een nieuwe markttoezichthouder
- Hoog-risico regels van kracht Augustus 2026
- Maximale boete EU AI Act 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde jaaromzet voor de zwaarste overtredingen
- Doelgroep consultatie Alle bedrijven, burgers en organisaties die AI gebruiken of aanbieden
Wat dit betekent voor het Nederlandse MKB
Een kans om invloed te hebben op werkbare regels
Bij Prometheus21 merken we dat veel MKB-ondernemers pas laat in het wetgevingsproces aanhaken, namelijk op het moment dat regels al definitief zijn. Dat is jammer, want de consultatiefase is precies het moment waarop jouw praktijkervaring het meeste verschil kan maken. Ambtenaren en wetgevingsjuristen weten hoe een wet in elkaar zit, maar ze weten niet altijd hoe een kleine onderneming in de bouw, de zorg of de detailhandel dagelijks met AI-tools werkt. Als jij beschrijft welke concrete gevolgen een bepaalde eis heeft voor jouw werkproces, helpt dat om de wet realistischer te maken.
Wij zien bij onze klanten, veelal bedrijven met vijf tot vijftig medewerkers, dat het gebruik van AI-tools zoals geautomatiseerde offertetools, AI-assistenten voor e-mails of planningssoftware met lerende algoritmen snel toeneemt. Een deel van die tools valt mogelijk onder de definitie van AI-systemen in de AI Act. Het is nu het juiste moment om te inventariseren welke tools jij gebruikt, hoe ze zijn geclassificeerd en of jij als gebruiker of als aanbieder wordt beschouwd onder de wet.
Het risico van onduidelijkheid en nalevingskosten
Een concreet risico voor het MKB is dat de uitvoeringswet nieuwe administratieve verplichtingen introduceert die disproportioneel zwaar uitvallen voor kleine bedrijven. Grotere organisaties hebben juridische afdelingen om dit soort regelgeving te vertalen naar beleid, maar een mkb-ondernemer met tien medewerkers heeft die capaciteit niet. Als de wet te weinig rekening houdt met de schaal van kleine ondernemingen, kunnen nalevingskosten, denk aan documentatie, audits en risicobeoordelingen, een echte drempel vormen voor het gebruik van nuttige AI-toepassingen.
Zet de eerste stappen om jouw positie ten opzichte van de uitvoeringswet helder te krijgen en dien desgewenst een reactie in op de consultatie.
- Ga naar Rijksoverheid.nl en zoek op “internetconsultatie uitvoeringswet AI-verordening”. Lees de samenvatting van de wettekst door, je hoeft niet de hele technische toelichting te lezen om een zinvolle reactie in te dienen.
- Maak een korte lijst van de AI-tools die je momenteel gebruikt in je bedrijf. Noteer voor elke tool wat de tool doet, wie de aanbieder is en of er automatisch beslissingen worden genomen op basis van de uitkomst. Dit geeft je inzicht in je eigen risicoprofiel.
- Schrijf een reactie van vijf tot tien zinnen waarin je beschrijft hoe de wet jouw bedrijfspraktijk raakt en welke aanpassing jij zinvol vindt. Wil je leren hoe je dit soort tools structureel inzet? Bekijk onze AI-training voor mkb.
Je hebt een beeld van je eigen risicoprofiel en je hebt bijgedragen aan regelgeving die beter aansluit bij de praktijk van kleine ondernemingen.
De consultatie over de uitvoeringswet AI-verordening sluit op 1 juni 2026 en is een concrete mogelijkheid voor MKB-ondernemers om invloed uit te oefenen op wetgeving die straks direct van toepassing is op hun AI-gebruik. De regels komen er hoe dan ook, maar de precieze uitwerking ligt nog niet vast. Bij Prometheus21 helpen we je graag om te begrijpen welke verplichtingen op jou van toepassing zijn en hoe je je bedrijf daar goed op voorbereidt. Wil je weten welke aanpak het beste past bij jouw bedrijf? Plan een gratis adviesgesprek met Prometheus21.
Veelgestelde vragen
Geldt de uitvoeringswet ook voor mij als ik alleen AI-tools gebruik en ze niet zelf ontwikkel?
Ja, ook gebruikers van AI-systemen kunnen verplichtingen hebben onder de EU AI Act en de uitvoeringswet. Of die verplichtingen zwaar of licht zijn, hangt af van de risicocategorie van het AI-systeem dat je gebruikt. Als je een hoog-risico systeem gebruikt, zoals AI voor personeelsselectie, gelden er aanvullende eisen op het gebied van toezicht en documentatie.
Wat gebeurt er als ik niets doe en de wet gewoon afwacht?
De wet wordt ook van toepassing als je geen reactie indient op de consultatie. Het risico is dan dat de uiteindelijke regels minder goed aansluiten bij de praktijk van kleine bedrijven, omdat er weinig MKB-input was. Bovendien loop je het risico onvoldoende voorbereid te zijn als de regels voor hoog-risico AI per augustus 2026 van kracht worden.
Hoe weet ik of mijn AI-tool als hoog-risico wordt geclassificeerd?
De EU AI Act bevat een lijst met categorieën van hoog-risico toepassingen, te vinden in bijlage III van de verordening. Denk aan AI die wordt gebruikt bij kredietbeoordeling, personeelsselectie, toegang tot onderwijs, veiligheidscomponenten of biometrische identificatie. Als jouw tool in een van deze categorieën valt, gelden de zwaardere verplichtingen. Bij twijfel is het raadzaam juridisch advies in te winnen of contact op te nemen met Prometheus21.
Wanneer treedt de uitvoeringswet precies in werking?
De uitvoeringswet moet nog door de Tweede en Eerste Kamer worden behandeld nadat de consultatiefase is afgesloten. Een exacte inwerkingtredingsdatum is op dit moment, april 2026, nog niet vastgesteld. De EU AI Act zelf heeft wel vaste deadlines, waarvan de regels voor hoog-risico aanbieders per augustus 2026 gelden. Het is verstandig om niet te wachten op de definitieve Nederlandse wet maar je nu al voor te bereiden.