Meer in de kennisbank over AI-strategie
AI PilotAI pilot opzetten: een proof of concept in 4 weken
Een AI pilot duurt standaard vier weken. De prijs verschilt per scope en wordt altijd vooraf besproken. Week 1 legt scope en succescriteria vast, week 2 levert een werkend prototype, week 3 test met echte gebruikers en echte casussen, week 4 sluit af met een evaluatierapport en een go/no-go beslissing. Voor complexere use cases verlengen we naar zes of acht weken. Drie tot vijf meetbare criteria, vooraf vastgelegd, bepalen de uitkomst.
- Vier weken standaard doorlooptijd
- Investering vooraf besproken
- Go/no-go beslissing na week 4
- Minimaal risico voor grote investering
Waarom een AI pilot altijd voor productie-bouw komt
Direct een productie-oplossing bouwen zonder pilot is risicovol. Je investeert een flink bedrag in iets dat je nog niet hebt gevalideerd. Een AI pilot project van vier weken valideert hetzelfde idee met een fractie van het risico. Als de pilot slaagt, bouw je productie met vertrouwen. Als hij faalt, heb je een kleine les voor een kleine prijs. Dit is de kern van verstandige AI-investering.
Een goede pilot volgt vier regels. Ten eerste: beperkte scope. Kies een specifieke use case. Ten tweede: meetbare succescriteria vooraf vastgelegd. Ten derde: vier weken doorlooptijd, geen maanden. Ten vierde: duidelijk go/no-go moment aan het einde. Deze regels dwingen discipline. Zonder regels verandert een pilot in een sluipend project van drie maanden waarvan niemand meer weet of hij geslaagd is.
Voor MKB-bedrijven die overwegen AI in te zetten, is de pilot de laagdrempelige eerste stap. Je kiest één van je top-use cases (geïdentificeerd in een AI Discovery Workshop of use case-inventarisatie), bouwt een pilot, evalueert, beslist. Veel klanten starten met een pilot voor factuurverwerking, een Custom GPT voor een specifiek team of een chatbot-prototype. De uitkomst van de pilot is zwart-wit: bewezen of onbewezen.
Belangrijk: Een pilot die 'min of meer werkt' is een slecht signaal. Succescriteria moeten objectief gehaald worden, anders is de conclusie: niet doorbouwen. Halve succes is geen succes.
Sleutels van een geslaagde AI pilot
Deze drie onderdelen bepalen het verschil tussen een pilot die duidelijkheid brengt en een pilot die nergens toe leidt.
Scope
Scherpe scope en succescriteria
Een pilot met vage scope produceert vage uitkomsten. Definieer één specifieke use case, drie tot vijf meetbare succescriteria, een vast budget en een harde deadline. Geen scope-creep onderweg. 'Pilot onze factuurverwerking-AI' is vaag. 'Pilot waarbij 50 facturen correct worden verwerkt in een week, met minimaal 90 procent nauwkeurigheid' is scherp.
Vooraf vastleggen Geen scope-creep
4 weken
Harde deadline voor pilot-afsluiting
Langer wordt sluipend project, korter is onrealistisch.
Echte data
Testen met echte casussen
Testen met fictieve voorbeelden is geen pilot. Gebruik echte casussen uit productie, echte gebruikers, echte data. Alleen zo leer je wat wel en niet werkt in de praktijk. Anonimiseer waar nodig voor AVG.
Realistisch
Go/no-go
Duidelijk eindmoment
Week 4 eindigt met MT-presentatie en beslissing: door naar productie, stoppen, of pilot verlengen voor specifieke vragen. Geen wazige 'we kijken nog even aan' uitkomst.
Beslissing
Scope en succescriteria | zo werkt het
Deep-dive
Hoe werkt het
Leg vooraf vast: wat is de specifieke use case (geen bredere doelen), welke beperkingen gelden (budget, tijd, functionaliteit), welke criteria bepalen succes (minimaal 3 meetbare criteria), en wat is go/no-go logic (welke criteria moeten geslaagd voor productie-bouw).
Voorbeeld: use case is 'factuurverwerking voor leveranciers A en B'. Beperkingen: alleen Nederlandse facturen, geen creditnota's in pilot, alleen Exact Online als target. Succescriteria: 90 procent nauwkeurigheid op 100 test-facturen, doorlooptijd kleiner dan 2 minuten per factuur, eindgebruiker beoordeelt met minimaal 7/10. Go-criterium: alle drie succescriteria geslaagd. No-go: twee of meer gefaald.
Waar moet je op letten
- Criteria meetbaar maken. '90 procent nauwkeurigheid' is meetbaar, 'beter dan nu' is te vaag
- Beperkingen scherp benoemen voorkomt scope-creep onderweg
- Go/no-go logic vooraf vastleggen voorkomt discussie achteraf
- Scope die in week 4 'toch nog iets' nodig heeft, was niet scherp genoeg
Testen met echte data | zo werkt het
Deep-dive
Hoe werkt het
Week 3 is de testweek. Selecteer 50-200 echte casussen uit productie (afhankelijk van volume en variëteit). Laat drie tot vijf echte eindgebruikers dagelijks werken met het prototype. Log alle interacties voor analyse. Verzamel feedback via korte dagelijkse stand-ups plus een eindsurvey.
Het doel is te leren wat wel en niet werkt. Fouten zijn waardevol informatie, geen falen. Na week 3 heb je concrete data over: nauwkeurigheidspercentage, doorlooptijd, gebruikerstevredenheid, veelvoorkomende foutpatronen.
Waar moet je op letten
- Echte data, geen fictieve. Fictieve data geeft fictieve resultaten
- Anonimiseer persoonsgegevens voor AVG-compliance tijdens pilot
- Laat alleen gebruikers meedoen die willen meedoen. Geforceerde pilot-gebruikers geven gekleurde feedback
- Documenteer alles. Week 4 evaluatie leunt zwaar op week 3 logs
Go/no-go beslissing | zo werkt het
Deep-dive
Hoe werkt het
Week 4: compileer resultaten, schrijf evaluatierapport (max 5 pagina's), presenteer aan MT. Het rapport volgt de vooraf vastgelegde succescriteria: per criterium resultaat plus interpretatie. Daarna volgt een duidelijke aanbeveling: go (doorbouwen naar productie), no-go (stoppen), of go-met-voorwaarden (doorbouwen mits X wordt opgelost).
Bij een no-go beslissing is de pilot geen mislukking; het is een succes omdat je tijdig stopt met een verkeerde investering. Deze framing is belangrijk voor bedrijfscultuur. Als pilot-teams bang zijn om no-go te adviseren, wordt elke pilot een go en verlies je het doel van de validatie.
Waar moet je op letten
- Beslissing moet binnen 48 uur na presentatie vallen. Geen 'we kijken er nog eens naar'
- Bouw geen halfzachte 'phase 2 pilot' als ontsnappingsroute. Go of no-go
- Vier no-go beslissingen expliciet. Ze zijn even waardevol als go's
- Bij go: direct productie-scoping starten. Het momentum van pilot niet verliezen
AI pilot versus direct productie bouwen
Waarom een pilot vrijwel altijd de beste keuze is boven direct productie-bouw, voor elke AI use case.
| Kenmerk | AI pilot (4 weken) | Direct productie |
|---|---|---|
| Investering | Vooraf besproken | Vooraf besproken |
| Doorlooptijd | 4 weken | 3-6 maanden |
| Risico bij mislukking | Klein verlies | Groot verlies |
| Learnings | Gestructureerd via succescriteria | Achteraf uit productie |
| Productie-scope | Gebaseerd op pilot-lessen | Op aannames |
| Adoptiekans | Hoger (gevalideerd) | Lager (onbekend) |
| MT-vertrouwen | Hoger na pilot | Afhankelijk van pitch |
Zo verloopt een AI pilot in 4 weken
Week voor week: wat gebeurt er en wat ga jij doen.
- 01
Week 1: scope
Use case, criteria, budget en succescriteria vastleggen.
- 02
Week 2: bouw
Prototype bouwen, koppelingen leggen, eerste interne tests.
- 03
Week 3: test, week 4: evalueren
Echte gebruikers met echte data, dagelijkse stand-ups.
Rapport, MT-presentatie, go/no-go beslissing.
Veelgestelde vragen over AI pilot
Meer over de sprong naar productie? Lees onze AI zelfbouw risico's-gids.
Hoe zet je een AI pilot op?
Een AI pilot zet je op in drie stappen. Ten eerste: definieer een specifieke use case met meetbare succescriteria en budget. Ten tweede: bouw binnen twee weken een werkend prototype met beperkte scope. Ten derde: test met echte casussen en gebruikers, verzamel feedback, evalueer tegen succescriteria en neem een go/no-go beslissing. De kracht zit in kort en scherp: vier weken, heldere scope, meetbare criteria. Een pilot van drie maanden is geen pilot meer, dat is een project.
Wat is het verschil tussen een AI pilot en productie?
Een pilot is een tijdelijk, afgebakend experiment om te valideren of de AI-oplossing werkt. Productie is een duurzame, volledig geoptimaliseerde implementatie voor dagelijks gebruik. Een pilot kan rough edges hebben, productie moet betrouwbaar zijn. Pilot kost weinig, productie kost meer. Pilot draait met handmatige fallbacks, productie draait met automatische foutafhandeling. De sprong van pilot naar productie is vaak net zo groot als de bouw van de pilot zelf; onderschat niet. Lees verder in ons artikel over de risico's van AI zelfbouw over deze valkuil.
Wat kost een AI pilot?
Wat een AI pilot van vier weken kost, hangt af van de complexiteit en wordt altijd vooraf besproken. Dat omvat: use case-scoping, prototype-bouw, testen met echte data, evaluatie en go/no-go-rapport. Voor eenvoudige use cases (Custom GPTs, eenvoudige workflows) aan de onderkant. Voor complexere pilots (chatbots, sales-agents) aan de bovenkant. Na de pilot is er een go/no-go beslissing: wel of niet doorbouwen naar productie. De pilot-investering is laag ten opzichte van risico van direct grote investering zonder validatie.
Hoe lang duurt een AI pilot project?
Onze AI pilots duren standaard vier weken. Week 1 is scope en eerste ontwerp. Week 2 is prototype-bouw. Week 3 is testen met echte gebruikers en data. Week 4 is evaluatie plus go/no-go. Pilots die langer duren, worden projecten. De discipline van vier weken dwingt focus: smaller scope, harder kiezen, sneller leren. Voor complexere use cases verlengen we naar zes of acht weken, maar nooit maanden. Als je pilot meer dan twee maanden nodig heeft, had het een klein project moeten zijn met productie-scope.
Wat zijn goede succescriteria voor een AI pilot evaluatie?
Goede succescriteria zijn meetbaar, tijdgebonden en relevant. Bijvoorbeeld: AI handelt een vooraf bepaald deel van de taken correct af (gemeten op 100 testcases), klanttevredenheid na interactie minimaal 7 op schaal 10 (gemeten via korte survey), doorlooptijd korter dan handmatig (gemeten in minuten). Drie tot vijf criteria per pilot is optimaal. Meer maakt evaluatie complex. Minder maakt go/no-go vaag. Leg criteria vooraf vast, niet achteraf; anders schuif je onbewust naar de uitkomst die je wilt zien.
Hoe schaal je een AI pilot naar productie?
Van pilot naar productie is een volwaardig project, geen vervolgstap. Nieuwe scope: volledige features, betrouwbare foutafhandeling, integraties met alle bronsystemen, monitoring, documentatie. Verwacht drie tot zes keer de pilot-investering in tijd en geld. Nieuwe projectleider (of rol) voor productie, andere skills nodig. Medewerkers betrekken voor adoptie, niet alleen pilot-gebruikers. Governance-structuur inrichten voor beheer. Onderschatting van deze sprong is de meest gemaakte fout. Lees onze AI zelfbouw risico's gids voor volledige valkuilen.
Opgesteld met AI-ondersteuning door de redactie van Prometheus21. Hoe wij content maken
Verder lezen
- Kennisartikel
- Kennisartikel
Van AI vraagbaak naar AI team: de rollen die AI kan vervullen.
- Kennisartikel
Start je AI pilot in 4 weken
In een gratis kennismaking bespreken we welke use case het meest geschikt is voor een pilot en hoe snel we kunnen starten. Een pilot is de laagdrempeligste manier om AI in jouw bedrijf te valideren. Wil je een AI-pilot opzetten, dan is dat gesprek een logische eerste stap.
